بشار اسد

جانبداری استوارانه تهران از حکومت سوریه اعتبار ایران را در میان اعراب می فرساید و با بالا گرفتن خیزش های مردمی در سراسر منطقه، این کشور در سیاست خارجی اش با دودلی آشکاری روبروست. تحلیلگران سیاسی می گویند پشتیبانی از رییس جمهور بشار اسد موضع ضعیف تهران را در منطقه از همیشه ضعیف تر می کند. ولی رها کردن اسد مواضع ایران را در سوریه در هم خواهد شکست. پاول سالم مدیر بنیاد کارنگی خاور میانه برای صلح بین المللی می گوید: «آن ها (رژیم ایران) مقدار زیادی از قدرت نرم و اعتبار خود را از دست داده و اوضاع سوریه ماجرا را بدتر می کند.» وی در ادامه می گوید: «انقلاب های (...)

دومین برگ برندۀ سوریه پیمان سیاسیش با ایران است. هیچ معلوم نیست ایران در صورت دخالت بین المللی در سوریه چه واکنشی نشان خواهد داد. برخلاف معمرالقذافی که کسی به کمک او نشتافت اسد با وجود ایران متحد مهمی دارد. حکومت ایران انقلابیون مصر و تونس را قهرمان خوانده است؛ اما قیام کنندگان سوری با تمایلات مشابه در تهران «تروریست» معرفی می شوند. نفوذ سوریه در کشور همسایه لبنان هم عامل دیگری است. اگر اسد بخواهد می تواند با کمک سازمان تحت حمایتش حزب الله چنان آتش سیاسی در لبنان برافروزد که اطفای آن به سختی ممکن باشد.

مسئله غم انگیز این جاست که رابر فورد، سفیر ایالات متحده آمریکا در سوریه تلاش می کرده از معترضان بخواهد با حاکمیت سوریه وارد گفت وگو شوند. این همان نماینده تفکر توماس ای. دونیلون، ابر استراتژیست واقع گرای اوباماست که معتقد است بشار اسد تمایلات آزادی خواهی و دموکراسی خواهی برای سوریه دارد. اگر بشار اسد از این موج اعتراض گذر کند، دولت نظامی خود را به نوعی از جامعه دیکتاتوری کمونیستی بسته تبدیل خواهد کرد. و اگر اسد ماندگار شود، بازنده اوباما خواهد بود. ایران، حزب الله لبنان و دیگر دست و پاهای دمشق در منطقه هم جان دیگری خواهند گرفت و اتحاد قوی تری تشکیل خواهند داد.

پادشاه بحرین آل خلیفه دولت ایران را متهم کرده قصد کودتا علیه او دارد. و در لبنان نیز نخست وزیرسابق سعد حریری از «دخالت آشکار ایران» انتقاد می کند. به گفتۀ وی نباید اجازه داد تهران از متحد خود حزب الله استفاده ببَرَد تا لبنان را «تحت الحمایۀ ایران» کند.

همرزمان قدیمی انقلاب خمینی که مدتهاست صدایشان در نمی آید، فرقه های صوفیه همانند نعمت اللهی ها را به اتهام «کفر» تحت تعقیب قرار می دهند. بر سرکوبی بهائیان نیز که علی الاصول زیاد بوده است افزوده اند. دمشق و تهران از نظر سیاسی پیوندی نزدیک با هم دارند. این اتحاد قرار است تحت هر شرایطی حفظ شود. این درست که حزب بعث در سوریه دنیایی تر است و بنیادگرایان را تعقیب می کند در حالیکه ایران به دیکتاتوری نظامی برپایۀ دین تبدیل شده است؛ اما دشمنی مشترک با اسرائیل و علیه «صهیونیسم» و ایالات متحدۀ آمریکا هر دو حکومت را به هم پیوند می دهد.

برای درک بهتر از نمونه کار آقای هرش بر روی مسئله ایران، به مقاله های قبلی او هم سرزدم. در ژانویه سال ۲۰۰۵ او نوشت که دانلد رامسفلد وزیر دفاع آن زمان آمریکا در دور دوم ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش نقش مهمی خواهد داشت. اما در واقع این نقش را کاندولیزا رایس برعهده داشت. در آوریل سال ۲۰۰۶ نوشت که جورج دبلیو بوش در فکر این است که تا پیش از دستیابی ایران به یک کیلوگرم اورانیوم غنی شده، بمباران ایران و حمله نظامی به ایران را دنبال کند. اما هر آن چه بوش انجام داد، دنبال کردن تحریم های ایران در شورای امنیت سازمان ملل بود.

در کشورهای عرب زبان نیز طرح پیشنهاد گسترش همکاری شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس مورد پیشنهاد قرار گرفت تا تمامی فرمانروایان موروثی منطقه را اعم از شیخ نشین ها و امیرها و سلاطین و غیره را زیر یک چتر بگیرد. کشور مراکش در شمال افریقا در شمار کشورهای پیشنهادی این طرح است. رسانه های عرب سرشار از شایعه است که عربستان سعودی به عنوان عضو و رهبر شورای همکاری خلیج فارس تاکنون به رباط (مراکش) و عمان وعده مقدار زیادی وجه نقد داده تا در برابر درخواست های پیاپی واشنگتن برای اصلاحات مقاومت کنند. عربستان سعودی از آن واهمه دارد که دامنه اصلاحات سرانجام به خانه آل سعود هم کشیده شود.

حال و هوای بدیهی خاورمیانه نشان می دهد که در حالی که بدون مصر جنگ تمام عیاری میان اعراب و اسراییل در نمی گیرد، صلح پایداری نیز بدون سوریه برقرار نخواهد بود. سوریه ناتوان و از دید نظامی کم بنیه، از موقعیت مکانی اش چون برگ برنده و قطب جغرافیای سیاسی بهره برده است و از زرنگی سیاست بیدادگرانه اش چون ابزاری که حضور خود را در نظم منطقه ضروری جلوه دهد. ولی با خیزش های ضد حکومت بشار اسد که دو ماه از تاب آوردنشان در برابر سرکوب می گذرد، سوریه موقعیت خود را به عنوان پاشنه محور از دست می دهد و شاید همین کافی است که تعادل اقتدار قدرت در خاورمیانه بر هم بخورد (و دیگر بر (...)