خاورمیانه

به نظر می‌رسد که نتانیاهو پیشاپیش برای پرونده‌ ایران گزینه‌ فرار را انتخاب کرده است. نخست وزیر اسرائیل و وزیر دفاعش، اهود باراک، که مدت زمان زیادی است هوادار حمله‌ «ارتش دفاعی اسرائیل» به تاسیسات هسته‌ایی رژیم تهران‌اند، ظاهرا در تلاش برای ترغیب اعضای کابینه‌ امنیتی اسرائیل و مسئولانِ آژانس‌های امنیتیِ به انتخاب ضرورتِ گزینه‌ نظامی هستند. موافقان و مخالفان این راه حل روزهای متوالی زیادی است که رو در روی همدیگر قرار گرفته‌اند. البته این موضوع از طریق اخبار رسانه‌هایی چون روزنامه‌ اسرائیلی "ایه دیوت آهارنوت" تحت عنوان «فشار اتمی» به بیرون درز پیدا کرده ‌است.

وزارت دفاع توضیح داد فقط آزمایشی که از مدتها قبل برنامه آن ریخته شده بوده با مؤفقیت انجام گرفته است. اما در حال حاضر در اسرائیل زیاد گمانه زنی می شود. چند روزی است که در کشور کمتر موضوعی جز احتمال حمله به ایران وجود دارد: روزنامه نگار سرشناس ناخوم بارنا به گفتۀ خود از تلاش های گستردۀ آمریکا در سازمان ملل شنیده که می خواهد شورای امنیت را به اقدام شدیدتر علیه دشمن قسم خورده اش ایران وادارد. به گفتۀ این روزنامه نگار دلیل این کار نگرانی آمریکا از اقدام یکجانبۀ نظامی اسرائیل نیز هست – بویژه اگر گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی در ۸ نوامبر نتایج نگران کننده ای در برداشته باشد.

بنابراین دلایل خوب اخلاقی وجود دارد که به عربستان سعودی تانک های لئوپارد را نفروشند. و دلایل منطقی زیادی هم وجود دارد که حتی با تحویل سلاح کمک کرد که عربستان سعودی با ثبات بماند و بتواند منافع راهبردیش را که منافع ما هم هستند در صورت لزوم به کرسی هم بنشاند. چرا که اسرائیل هم هیچگونه مخالفتی با تحویل تانک ها نکرده است. دولت اسرائیل همتای عربستانی خود را بیشتر متحد می داند زیرا هر دو کشور در موضوع ایران منافع یکسانی را دنبال می کنند.

آقای کین با رد این مسئله که برخی می گویند حمله به ایران در واقعیت امکان پذیر نیست، گفت: «اول از همه این که ما (آمریکا) آماده ترین و کارآمدترین نیروی نظامی دنیا را در اختیار داریم. هم زمینی و هم هوایی هرچند برای این مورد نیازی به استفاده از نیروی زمینی نداریم. به اندازه کافی کشتی و ناو جنگی و زیردریایی استراتژیک در آن بخش از کره زمین داریم که برای ما کافی خواهد بود.»

مسئله غم انگیز این جاست که رابر فورد، سفیر ایالات متحده آمریکا در سوریه تلاش می کرده از معترضان بخواهد با حاکمیت سوریه وارد گفت وگو شوند. این همان نماینده تفکر توماس ای. دونیلون، ابر استراتژیست واقع گرای اوباماست که معتقد است بشار اسد تمایلات آزادی خواهی و دموکراسی خواهی برای سوریه دارد. اگر بشار اسد از این موج اعتراض گذر کند، دولت نظامی خود را به نوعی از جامعه دیکتاتوری کمونیستی بسته تبدیل خواهد کرد. و اگر اسد ماندگار شود، بازنده اوباما خواهد بود. ایران، حزب الله لبنان و دیگر دست و پاهای دمشق در منطقه هم جان دیگری خواهند گرفت و اتحاد قوی تری تشکیل خواهند داد.

وزیرخارجۀ ایران علی اکبر صالحی با خوشرویی و لبخند زنان موضوع را بی اهمیت جلوه می دهد. آخرهای ژوئن در حاشیۀ یک کنفرانس رسمی که به «مبارزۀ بین المللی با تروریسم» اختصاص داشت گفت بین ایران و عربستان سعودی مشکلات بزرگی وجود ندارد. به گفتۀ او نظرِ دو دولت در مورد تحولات منطقه تفاوت کمی با هم دارد و فقط باید با هم نشست و سوء تفاهم ها را برطرف کرد.

این نوع آشکار بودن و این نوع ارتباط مستقیم همان چیزی است که رژیم های استبدادی از آن نفرت دارند؛ هیچ قدرت مادی ای نمی تواند در برابر نور و یا خوبی ایستادگی کند؛ نور و خوبی که در برابر شیطان می ایستد. در این نور، رسانه اجتماعی می تواند به عنوان یکی از پنج سنگ صاف داخل کیسه چوپان دیده شود که داوود زیرکانه در جنگ با جالوت از آن استفاده کرد- همان طور که در انجیل توصیف شده است.

از این بالا که نگاه کنیم، کاربرد هواپیماهای رزمی علیه مردم خودی کمتر توجه را جلب می کند. مهم این است که جریان نفت قطع نشود. و ایرانِ شیطان هم آزارش به کسی نمی رسد. نه عربستان و نه ایران کشورهایی نیستند که مردم برای رفتن به آنها سر و دست بشکنند. در اینصورت عیبی هم ندارد که این دو کشور متقابلاٌ یکدیگر را از نقشه محو کنند. امیدواریم که هیچکدام خطا نکنند، در بعضی جاهای این منطقه کشورها خیلی به هم چسبیده اند. تا اسرائیل هم که راه زیادی نیست.

مقامات رسمی دفاعی آمریکایی همچنین نگران افزایش عملیات نظامی ایران در خلیج فارس هستند چرا که مانند تلاش برای جرقه زدن به یک درگیری است. شماری از حضور قایق ها و یا کشتی های ایرانی باعث شده نیروهای دریایی آمریکایی به سمت ارتباط بهتر و دقیق تر در منطقه خلیج فارس بروند تا از هرگونه عملیات تنش زا دوری کنند.

نویسنده مدام این غلط مصطلح را تکرار می کند که «اسراییل با یک بمب اتمی نابود خواهد شد.» البته قصد نیست که وحشت چنین حمله احتمالی را بخواهیم کم کنیم ولی حتی اگر هم برای مثال یک بمب مگاتنی در اختیار مثلا ایران قرار بگیرد، چند بمب اتمی لازم است تا مناطق پرجمیعت از حیفا گرفته تا اشکلون یا از تل آویو گرفته تا اورشلیم (بیت المقدس) را بخواهد نابود کند، چه برسد به تمامی کشور اسراییل.

پادشاه بحرین آل خلیفه دولت ایران را متهم کرده قصد کودتا علیه او دارد. و در لبنان نیز نخست وزیرسابق سعد حریری از «دخالت آشکار ایران» انتقاد می کند. به گفتۀ وی نباید اجازه داد تهران از متحد خود حزب الله استفاده ببَرَد تا لبنان را «تحت الحمایۀ ایران» کند.

بیانات وی با تماس تلفنی جانشین رییس جمهور ایران، محمد رضا رحیمی به نخست وزیر نجیب میقاتی انعکاس بیشتری یافت: تاییدی بر پشتیبانی ایران از دولت جدید لبنان، مردمش و (نهضت) مقاومت. رحیمی در بیانیه ای که در خبرگزاری رسمی ایران، ایرنا منتشر شد اعلام کرد: «جمهوری اسلامی ایران ضمن ابراز تمایل برای ادامه هم پیمانی با لبنان، حاضر است که توافق نامه های امضا شده میان دو کشور را به انجام برساند.»

در کشورهای عرب زبان نیز طرح پیشنهاد گسترش همکاری شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس مورد پیشنهاد قرار گرفت تا تمامی فرمانروایان موروثی منطقه را اعم از شیخ نشین ها و امیرها و سلاطین و غیره را زیر یک چتر بگیرد. کشور مراکش در شمال افریقا در شمار کشورهای پیشنهادی این طرح است. رسانه های عرب سرشار از شایعه است که عربستان سعودی به عنوان عضو و رهبر شورای همکاری خلیج فارس تاکنون به رباط (مراکش) و عمان وعده مقدار زیادی وجه نقد داده تا در برابر درخواست های پیاپی واشنگتن برای اصلاحات مقاومت کنند. عربستان سعودی از آن واهمه دارد که دامنه اصلاحات سرانجام به خانه آل سعود هم کشیده شود.

باید در این باره اندیشه کنیم که چگونه می توانیم هواداران غیرِنظامی قذافی را از خشونتِ شورشی ها محافظت کنیم. رخدادهای لیبی ممکن است حکومت ایران را بر آن دارد برنامۀ اتمی خود را با سرعت بیشتر به پیش ببرد، چرا که برای رهبری ایران بسیار آشکار است قذافی از برنامۀ اتمی خود به ازای داشتن مناسبات بهتر با غرب دست کشیده بود. کشورهای شورشی باید همچنان از عزمِ جزم ما متقاعد باشند که علیه گسترش سلاح اتمی اقدام خواهیم کرد.

حال و هوای بدیهی خاورمیانه نشان می دهد که در حالی که بدون مصر جنگ تمام عیاری میان اعراب و اسراییل در نمی گیرد، صلح پایداری نیز بدون سوریه برقرار نخواهد بود. سوریه ناتوان و از دید نظامی کم بنیه، از موقعیت مکانی اش چون برگ برنده و قطب جغرافیای سیاسی بهره برده است و از زرنگی سیاست بیدادگرانه اش چون ابزاری که حضور خود را در نظم منطقه ضروری جلوه دهد. ولی با خیزش های ضد حکومت بشار اسد که دو ماه از تاب آوردنشان در برابر سرکوب می گذرد، سوریه موقعیت خود را به عنوان پاشنه محور از دست می دهد و شاید همین کافی است که تعادل اقتدار قدرت در خاورمیانه بر هم بخورد (و دیگر بر (...)

محمود سامع، وبلاگ نویس جوان مصری که در جریان اعتراض ها سعی کرده بود در هر فرصتی از میدان تحریر به طور زنده وبلاگ نویسی کند، پیروزی مردم مصر را ناشی از زبان مشترک می داند و نه رسانه مشترک. به گفته او، مردم در جایی به هم پیوستند که فهمیدند می توان بهتر از این بود. وی می گوید: «من خودم به عنوان یک ناراضی از دولت و رژیم حسنی مبارک، همواره دغدغه های خودم را داشتم و فکر می کردم اگر رسانه ای گسترده داشتیم، می توانستیم بهتر به نتیجه برسیم ولی در واقع، رسانه گسترده و آزاد، برای کنترل نظام و دولت و ابراز عقاید خوب است ولی در زمان اعتراض مردمی، این درد مشترک بود که توانست مردم را متحد کند.»

جولیا راستلز، از مرکز تحقیق و بررسی روند دولتی در بروکسل، این حرکت را به نوعی نامناسب می داند و آن را نوعی علامت خطر می داند و می گوید: «برکنار شدن این گونه ی متکی، نشان می دهد چقدر ساختار قدرت در ایران در حال تغییر است و شاید نوعی خطر فراگیر باشد.»

بر کمک های مالی جمهوری اسلامی به دفتر ریاست جمهوری افغانستان که نیویورک تایمز آن را اعلام کرد، شاید به نظر چیز جدیدی نباشد. کم و بیش خیلی ها می دانند که جمهوری اسلامی هزینه هایی مالی در خارج از مرزها دارد که نه حساب و کتاب آن مشخص است و نه قاعده و اصل و اساسی برای آن اعلام می شود. اما آخرین خبر، یعنی اختصاص حدود ۵۰۰ میلیون دلار به دفتر رییس جمهوری افغانستان خیلی دولت جمهوری اسلامی را دستپاچه و به نوعی غافلگیر کرد.

اختصاصی مجله «ایران در جهان»: تحریم ها به چه منظوری طراحی و توسط دولت آمریکا، سازمان ملل و برخی کشورهای اروپایی طی ماه های گذشته به اجرا گذاشته شده اند؟ و با وجود تحریم ها آیا دولت آمریکا و ایران می توانند به مذاکره و موفقیت در آن امید داشته باشند؟ این سوال محوری است که درمصاحبه ای تفصیلی «پاتریک کلاسون» یکی از تحلیلگران و نویسندگان حوزه ایران در واشینگتن به مجله «ایران درجهان» پاسخ داده است. پاتریک کلاسون، معاون بخش تحقیق «موسسه واشینگتن برای سیاست خاورنزدیک» است که تاکنون بیش از ۷۰ مقاله و ۱۲ کتاب در حوزه مسائل ایران منتشر کرده است و به خوبی به زبان (...)

پارچۀ مشکی از لایِ دست که سُر می خورد آدم احساس خنکی می کند و برقی هم دارد که ناخوشایند نیست. زن فروشنده در بخش چادرِ فروشگاهِ لباس زنانه دربیروت می گوید: "این مدل بهترین فروش را دارد. روزی نیست که سه چهارتا نفروشیم." این چادر که ۵۰ یورو قیمت دارد از سرتا پای زن را می پوشاند: آخرینِ مدل بین زنان معتقدِ شیعه در محله های جنوبی بیروت. فروشنده با غرور می گوید: "زمانی