فرهنگ

معجزه است که اصلا فیلم جدایی (نادر از سیمین) ساخته شد. در نیمه فیلمبرداری در تهران، اصغر فرهادی می گوید: «درخواست اجازه ساخت فیلم من را رد کرده بودند ولی پس از عذرخواهی های محتاطانه، یک هفته بعد مقامات این مجوز را برگرداندند.»

امیر موبد، در سپتامبر ۲۰۱۰ در نگارخانه آزاد تهران نمایشی به اجرا گذاشت به نام «به من شلیک کن». در این نمایشگاه وی از بازدید کنندگان دعوت کرد که با گلوله رنگی به وی شلیک کنند. تناقض های ایران در موزه هنرهای معاصر تهران پیداست. این موزه کار طراحی و معماری یک مهندس ایرانی است: کامران دیبا طرح نسخه ای از مدل وارونه موزه گوگنهایم نیویورک را در آن پیاده کرده است. در دهلیز مرکزی کاری متحرک از الکساندر کالدر آویخته شده که برای گشایش موزه در سال ۱۹۷۷ (برابر ۱۳۵۶) دو سال پیش از انقلاب اسلامی خریداری شده بود. در راست، کار حجمیِ بدون عنوانی از دونالد جاد، ساخته ۱۹۶۶ (...)

اینها بچه هایی هستند که معمولا آن ها را نه می بینیم نه می شنویم، شبانه به کوچه ها آمدند تا آتش روشن کنند و از روی آن بپرند. برخی از آن ها فریاد می زنند: سرخی تو از من (نماد سلامت و خوشبختی) زردی من از تو (نماد بیماری و سختی). با روشن کردن فشفشه و ترقه و سر و صدای آن شادی می کنند. نه خودروهای در حال عبور آن ها را باز می ایستاند و نه تابلوهای نصب شده برای هشدار به آن ها نسبت به آن چه که انجام می دهند. صدای سر سام آور دزدگیر گیر برخی خودروها بلند می شود با این حال جشن های چهارشنبه آخر پیش از عید نوروز (چارشنبه سوری) به سر و صدای هیجان آور خود ادامه می دهد. (...)

«آفساید» نام فیلمی ایرانی است، ساخته سال ۲۰۰۶ که جوایز بسیاری را از آن خود ساخت. از جمله آن ها می توان به جایزه خرس نقره ای جشنواره سینمایی بین المللی برلین اشاره کرد. همچنین به عنوان فیلم برگزیده سال در جشنواره بین المللی نیویوک و جشنواره بین المللی تورنتو انتخاب شد. باشگاه سینمای کویت نیز «آفساید» را برای اکران در افتتاحیه برنامه های خود در بزرگداشت صد سالگرد روز جهانی زن برگزید. این برنامه با همکاری جمعیت حقوق بشر کویت برگزار شد. برنامه های سه روزه بزرگداشت صدمین سالگرد روز جهانی زن سه شنبه ۱۵ مارس آغاز شد. بدون شک سینمای ایران جایگاه مهم خود را در (...)

آیا «بهار عربی» در نهایت به ایرانِ احمدی‌نژاد هم خواهد رسید؟ در حالی‌که منتظریم تا جواب این سوال را بفهمیم، می‌توانیم به تماشای فیلمی بنشینیم که جوهره لحظه موقعیت کنونی را که غمگینانه متوقف شده، نشان می‌دهد. پروژه فیلم شکارچی در شرایط قبل از انتخابات سال ۲۰۰۹ توانست اجازه ارشاد را دریافت کند. فیلم رفیع پیتز که کمی قبل از اعتراضات تابستان فیلم برداری شد، بعد از سرکوب حکومت ایران، که جعفر پناهی را به زندان محکوم کرد و تولید فیلم در ایران را تقریبا متوقف کرد، تبدیل به پروژه‌ای ناخوانده و نامطلوب شد. این فیلم که در جشنواره برلین ۲۰۱۰ حضور داشت مدتی طول کشید تا (...)

بیننده غربی از پایه های هنر باستان چنان فاصله ای گرفته که دیگر آن را نمی شناسد و نمایشگاه های کوچک بهترین جایی است که می تواند چشمان چنین بیننده ای را به تماشای مطالب غنی و پیچیده فرهنگ های باستان میهمان کند. نمایش خیره کننده نقاشی های برگرفته از نسخه های دست نویس شاهنامه فردوسی، کتاب شاهان، در نگارخانه آرتور. ام. ساکلر، که به کوشش موزه داری به نام «معصومه فرهاد» گرد هم آمده اند از همین گونه نمایشگاه هاست: سه سده (صده) از 1330 میلادی تا قرن هفدهم را به همراه اشاره هایی کوتاه از دیگر دوره ها پوشش می دهد. زیبایی چندین نقاشی در این مجموعه هوش از سر آدم می (...)

برندۀ خرس طلایی در جشنوارۀ برلین اصغر فرهادی از سانسور هراسی ندارد و می خواهد در برلین زندگی کند. دی ولت: چون فیلم شما در بخش مسابقه بود می توان احتمال داد که دولت ایران مطلع است. دولت قبلاٌ فیلم را دید، سانسور کرد، تأیید کرد؟ آیا اصلاٌ اجازه داشتید بصورت رسمی بسازید؟ اصغرفرهادی: این فیلم مستقل ساخته شده است، دولت به هیچ رو حمایت یا کمک مالی نکرد. هنر این است که فیلم را جوری بسازیم که دولت اصلاٌ دلیلی برای سانسور نداشته اشد. دولت تاکنون دربارۀ فیلم من اظهار نظری نکرده است. اما ممکن است این اتفاق بیفتد، آدم نمی داند. دی ولت: دقیقاٌ چه کردید تا گرفتار سانسور (...)

مریم کشاورز، فیلمساز متولد نیویورک که بخشی از عمر خود را در ایران گذرانده و مدام به ایران سفر می کند، ۳۵ سال دارد و حالا فیلمی ساخته است که شرایط را عوض کرده و می گوید دیگر نمی تواند به ایران بازگردد. فیلم او که قرار است شهریورماه اکران شود، در جشنواره فیلم ساندنس به نمایش درآمد و مورد استقبال گسترده قرار گرفت. ایران بخش عمده ای از زندگی خانم کشاورز را تشکیل می دهد: عمویم در جریان جنگ ایران و عراق کشته شد. من و مادر و برادر کوچکترم به ایران بازگشتیم. در سال ۱۹۸۲ و در جریان جنگ بود که من به مدرسه می رفتم. این فیلم در لبنان فیلمبرداری شده ولی وقایع آن در (...)

خفقان بیشتر می‌شود. در حالی‌که در تونس و مصر انقلاب می‌شود، رهبران اپوزیسیون در ایران زیر فشار دولت رئیس‌‌جمهور احمدی‌نژاد کمر خم می‌کنند. هزاران نفر به خیابان‌ها آمدند، کشته‌شدگان گلوله‌های سرکوب تغییری در وضعیت ایران ایجاد نکردند؛ جایی‌که آیت‌الله خامنه‌ای به ایجاد یک حکومت اسلامی در کشورهای عرب فرا می‌خواند. اتفاقاتی که به نظر مجتبی میرتهماسب ریشه‌ در انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ دارد. او که با شالی سبز و به قول جعفر پناهی که در یک مصاحبه در سال گذشته می‌گفت، رنگِ «سمبول تولدی دوباره» در خیابان‌های تهران ظاهر شد- جعفر پناهی به شش سال زندان و بیست سال ممنوعیت (...)

وقتی در سال 1972 (برابر 1350) با خانواده ام از ایران به ایالات متحده رفتیم، اولین امریکایی هایی که دیدم، خانواده برِیدی و پارتریج بودند. ساعت ها وقت خود را صرف تماشای تلویزیون کردم تا فهمیدم دو برادر امریکایی چیزی شبیه دو برادر ایرانی اند و این که خانم برِیدی درست مثل مادرم نگران بچه هایش بود. و با این که هیچ کس، حتا در جزیره گیلیگان هم توی تلویزیون کباب نمی خورد و از سور و سات مفصل کباب مطلقاً بی بهره بود با این حال فهمیدم امریکایی ها هم درست مثل ایرانی ها شام را دور هم نوش جان می کنند. نیازی به توضیح نیست که بی صبرانه منتظر دیدن یک خانواده واقعی (...)

یک به اصطلاح «اندیشگاهِ امنیت نرم» در ایران کشف غافلگیرکننده ای کرده است: نه تظاهرات اعتراضی در داخل یا تحریم های اقتصادی و تهدیدهای جنگی از خارج خطری برای موجودیت جمهوری اسلامی است. این فرهنگ است، هنرمندان هستند، نویسندگان و فیلم سازان و روزنامه نگاران که مانند دسته ای ویروس، بی آنکه جلب توجه کنند و نظارت پذیر باشند، به سرعت هرچه بیشتر زیاد می شوند و سراسر کشور را با فسادغربی آلوده می کنند. طبق این کشف قدرت های خارجی همراه نوکرهای داخلی دست اندرکارند تا بی سر و صدا و در خفا زیرآب حکومت اسلامی را بزنند و «انقلابی نرم» به راه بیندازند. اکنون «اندیشگاهی» که به (...)

تضادی است که ارزش درنگ و تامل را دارد. پر بیننده ترین و محبوب ترین فیلم جعفر پناهی در ایران «دایره»(محصول سال ۲۰۰۰) است که در آن از جامعه ای انتقاد می کند که بدترین ظلم ها را علیه زن روا داشته و او را به بندگی می کشاند. این همان محور اجتماعی است که محافل فنی ایرانی وابسته به جریان های اپوزیسیون و هوادار دولت ایران به آن پرداخته اند و بر تمام فیلم های پناهی نیز صدق می کند. اما حکم دادگاه صادر شده علیه پناهی بیشتر به دلیل موضع سیاسی چالش برانگیر اوست تا به دلیل فیلم هایش. پناهی در دفاعیه خود در دادگاه ایرانی چند ماه پیش گفت: «در طول همه­ سال­ های فیلم­سازی­ (...)

فیلم ها توانایی این را دارند که انگیزه تماشاگران را تحریک کنند و یا باعث تهدید دولت ها شوند. همین چندی پیش دادگاهی در تهران، دو فیملساز سرشناس ایرانی یعنی جعفر پناهی و محمد رسول اف را به شش سال زندان، ممنوعیت هرگونه فیلمسازی، نوشتن فیلمنامه، سفر به خارج از کشور و گفت وگو و مصاحبه به مدت بیست سال محکوم کرد. این دو به اتهام اقدام علیه نظام محاکمه شدند. نظام جمهوری اسلامی با حمله به این دو هنرمند نشان داد که چقدر از هرگونه انتقاد فراری است و در جهت سرکوب آن اقدام می کند. خوشبختانه مردم ایران هنوز هم می توانند فیلم ببینند و در ایران دی وی دی و فیلم های بدون (...)

شش سال زندان همراه با ممنوعیتی بیست ساله فیلم ساختن، خروج از کشور و مصاحبه کردن با رسانه‌ها: اینها همگی مفاد حکمی هستند که روز دوشنبه ۲۰ دسامبر به نقل از فریده غیرت، وکیل جعفر پناهی فیلم ساز ایرانی به وی ابلاغ شده است. خانم غیرت اعلام کرده است که علیه این حکم تقاضای تجدید نظر خواهد کرد. اتهامات وی: شرکت در تجمعات و تبلیغ علیه رژیم. نه ماه می‌شود که این کارگردان که یکی از با استعدادترین‌ها در ایران و شناخته‌شده‌ترین‌ها در خارج از مرزهای ایران است، هدف سرکوب و فشارهای مقامات ایران قرار دارد که بیشتر شبیه فضای داستان‌ها کافکا است در کشوری است که قدرت و (...)

به خاطر شرکتش در تظاهرات و تبلیغ ضد دولت مورد محاکمه قرار گرفت. همچنین اجازه فیلمسازی این کارگردان و فیلمساز «موج نو» ایرانی، برای بیش از 20 سال لغو شد. ولوله ای میان اهالی هنر هفتم افتاده است. وکیل این فیلمساز ایرانی در روز دوشنبه اعلام کرد که جعفر پناهی با دیدگاه نزدیک به مخالفان حکومت، به خاطر شرکت در تظاهرات و تبلیغات ضد حکومت به شش سال زندان محکوم شده است. همچنین وی برای مدت 20 سال از ساختن فیلم، نوشتن فیلمنامه، سفر به خارج از کشور و یا هرگونه مصاحبه محروم شده است. کارگردان دیگری نیز به نام «محمد رسول اف» که در ساخت فیلمی با جعفر پناهی همکاری می کرده (...)

يازده دقیقه از ویدئوی دیوید و جنارویز با عنوان «آتشی در شکمم» در نمایش روز سه شنبه در گالری نقاشی ملی اسمیتسنیان حذف شد؛ صحنه هایی که مورچه ها در حال حمل صلیبی کوچک هستند. تعدادی از مسیحیان، این بخش از فیلم را توهین به مقدسات دانسته و به آن اعتراض کرده اند (اما بقیه اعتراضی در این باره نداشته اند و یا حتی تقسیرهای مثبت در این باره داشته اند.) همچنین بسیاری از معترضان ادعا کرده اند که دنیای هنر همواره تمایل دارد تا حساسیت های مسیحی را به چالش بکشد، اما هیچ وقت در تصویرسازی های اسلامی، این ریسک را نخواهند کرد. هرچند این درست نیست که مسیحیت در مرکز و صف جلوی (...)

مانا نیستانی یکی از مهمترین کاریکاتوریست های سیاسیِ ایران است. قبل از اینکه بتواند به مالزی بگریزد در زندان مخوفِ اوین بازداشت بود. مصاحبه ای از طریق ایمیل دربارۀ شوخ طبعی در دیکتاتوری و دشواریِ ایرانی ها برای گرفتن پناهندگی از غرب. زود دویچه تسایتونگ: آقای نیستانی، مقام های ایرانی شوخ طبعند؟ نیستانی: آنها استعداد خلق موقعیت های خنده دار را دارند اما نمی توانند به آنها بخندند. دستورالعمل این است: کارهای بسیار احمقانه را با چهره ای بیش از حد جدی پیش ببر. با صدای رسا ادعا کن در ایران آزادی بیان وجود دارد – و در همان روز چند نشریۀ اصلاح طلب را ببند. این لحظه (...)

در حالیکه یونسکو به تازگی انصراف خود را از برگزاری روز جهانی فلسفه ( ۱۸ نوامبر) در ایران اعلام کرده فراخوان های تحریم در سطح بین المللی نگاه را به وضعیت علوم انسانی در ایران دوخته اند که پیوسته بدتر می شود. در مقدمۀ اساسنامۀ یونسکو که در سال ۱۹۴۵ بنیاد گذاشته شد آمده است: «از آنجا که جنگ در اندیشۀ انسان به وجود می آید باید صلح نیز در اندیشۀ انسان شکل گیرد.» همواره فلسفه در پیش برد و دفاع از صلح و آزادی نقش ویژه ای به مثابۀ وکیل علاقه های مشترک انسان ها داشته است. وقتی یونسکو در سال ۲۰۰۸ تصمیم گرفت تقاضای جمهوری اسلامی ایران را برای میزبانی روز جهانی فلسفه (...)

ایا ادای احترام به سقراط و افلاطون و هایدگر در کنار حکومتی که استادان دانشگاه، روشنفکران و هر گونه مخالفتی را سرکوب می‌کند، ممکن بود؟ یونسکو در نهایت تصمیمش را گرفت: جواب نه است. یونسکو که مسئول یاری رساندن به تحصیل، فرهنگ و علم است روز نهم نوامبر اعلام کرد که خودش را از «تمامی برنامه‌های مربوط به روز جهانی فلسفه در تهران» کنار می‌کشد که قرار بود از روز ۲۱ نوامبر تا ۲۳ نوامبر برگزار شوند. دلیل رسمی‌ای که از سوی یونسکو برای این تصمیم اعلام شد هم «فراهم نشدن شرایط لازم برای برگزاری مناسب این برنامه» بود. و مراحل آماده‌سازی این برنامه به هر حال تفکر برانگیز (...)