هر چه بیشتر تهدید قطعنامه جدید سازمان ملل متحد حاوی تحریم علیه ایران از سوی غربی‌ها مطرح می‌شود، حکومت ایران بیشتر به سمت کشورهای جنوب عضو جنبش عدم تعهد می‌رود تا حمایتشان را جلب کند. این قضیه زمانی پررنگ‌تر شده که روسیه و چین هم دیگر حاضر نیستند برای ایران پوشش دیپلماتیک ایجاد کنند. ایران به دنبال جلب حمایت اعضای غیر دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، که برزیل و ترکیه در صدر آن هستند، نیز می‌باشد.

حکومت ایران، در حالی‌که در ماه فوریه هدف گزارش تند آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، بازوی نظارتی سازمان ملل قرار گرفت که برای اولین بار احتمال فعالیت‌ تولید مواد هسته اتمی برای موشک را مطرح می‌کرد، این‌گونه در قلب مذاکرات نیویورک قرار گرفته‌است.

بعد از سخنرانی آقای احمدی‌نژاد، هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه امریکا در بعد از ظهر همان روز سخنرانی خواهد کرد. در آستانه کنفرانس، خانم کلینتون گفته‌بود که «به هیچ عنوان» حق ندارد ایران NPT را زیر پابگذارد و این کشور باید خودش را با «تعهدات ذکر شده در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای» مطابقت دهد.

نمایندگان ۱۸۹ کشور امضا کننده قطعنامه منع گسترش در سال ۱۹۶۸ روز دوشنبه ماراتن دیپلماتیک بیشتر از سه هفته‌ایشان را که تا روز ۲۸ ماه مه ادامه دارد، شروع کرده‌اند؛ نشستی که سرشار از تنش‌های بسیار خواهد بود.

هدف : تلاش برای احیا مبانی اصلی این قطعنامه که سنگ زیر بنای نظم جهانی در مسائل هسته‌ای، با هدف جلوگیری از پخش‌شدن سلاح‌های هسته‌ای است. با بحران‌های هسته‌ای ایران و کره جنوبی، NPT به صورت جدی دچار مشکل شد، ولی به کارش ادامه می‌دهد. در سال ۱۹۹۵، دولت‌های امضا کننده، تصمیم گرفتند تا برای مدتی نامحدود تهعدشان را تمدید کنند. کنفرانس بررسی NPT هر پنج سال برگزار می‌شود. دوره قبل آن در سال ۲۰۰۵ شکست خورد. به دلیل دست نیافتن به اجماع (به رای موافق همه اعضا احتیاج است) هیچ قطعنامه نهایی به تصویب نرسید. کشورهای جنوب و متعلق به جنبش عدم تعهد، قدرت های بزرگ صاحب سلاح هسته‌ای را سرزنش کردند که به تعهداتشان در زمینه کاهش سلاح‌های هسته‌ای پایبند نیستند.

برای دولت اوباما، که تفکر رسیدن به حدف کامل سلاح هسته‌ای از جهان در قلب دیپلماسی‌اش قرار دارد، این کنفرانس تمرینی حساس است. این پیام جدید امریکا برای سلاح زدایی از جهان، که از ماه آوریل ۲۰۰۹ بیان می‌شود، به دنبال ایجاد توافق بین‌المللی است تا بحران‌های اکنون را حل کند و از همه مهمتر نیز چالش هسته‌ای است که ایران به وجود آورده‌است. آقای اوباما می‌خواهد بر روی پویایی که با توافق‌نامه کاهش کلاهک‌های هسته‌ای استراتژیک، معروف به استارت، که در آوریل ماه باروسیه امضا شده‌است تاکید کند و این گونه حمایت‌ها را بدست بیاورد.

مصر که عضو گروه جنبش عدم تعهد است، از طریق سفیرش در سازمان ملل اعلام کرده‌است که این حرکت امریکا کافی نیست. قاهره می‌خواهد تفکر «خاورمیانه عاری از سلاح‌های هسته ای» را مطرح کند و جبهه دیپلماتیک علیه حکومت اسرائیل را، به دلیل سلاح‌های هسته‌ای این کشور که جزو NPT هم نیست، بسیج کند.

پنج قدرت هسته ای سال ۱۹۶۸ ، در حالی‌که کشورهای دیگر متعهد شده بودند که هرگز صاحب سلاح اتمی نشوند، قول داده‌بودند تدریجا سلاح‌هایشان را کاهش دهند. قدرت‌های بزرگ متعهد می‌شدند ارائه فن‌آوری‌های هسته‌ای صلح‌آمیز به دیگران را تسهیل کنند.

مشکل آن است که NPT به دولت‌ها اجازه می‌دهد تا به فن‌آوری غنی‌سازی اورانیوم مسلط شوند. همین امر همان قدر امکان تولید مواد هسته‌ای برای سلاح اتمی را فراهم می‌کند که امکان تولید سوخت هسته‌ای برای مراکز اتمی تولید الکتریسیته. این گونه است اکه ایران در پوشش برنامه‌ای صلح‌آمیز، به راهش تا آستانه استفاده نظامی از مواد هسته‌ای ادامه می‌دهد.

غربی‌ها امروز، در حالی‌که از قوی‌تر شدن مکانیزم‌های بازرسی سازمان انرژی اتمی و ایجاد «بانک بین‌المللی» سوخت هسته‌ای حمایت می‌کنند، می‌خواهند قوانین کنترل فعالیت‌های هسته‌ای در جهان را سخت‌تر کنند. ولی راه حل‌های مطرح شده از سوی کشورهای جنوب که به استقلال خود می‌بالند، نمایشی قضاوت می‌شوند. یک هدف دیگر غربی‌ها تغییر شرایط خارج شدن کشورهای عضو از NPT است. از نظر آنها چنین تصمیمی، که در سال ۲۰۰۳ از سوی کره شمالی اعلام شد- که بعد هم دو بار در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۹ دست به آزمایشات هسته‌ای زد- باید پیامدهای سنگینی داشته‌باشد، مثلا یک محکومیت اتوماتیک از سوی شورای امنیت. یکی از همین کشورها ایران است که دیپلمات‌ها احتمال خارج شدنش از NPT را برای خلاص شدن از شر بازرسان سازمان انرژی اتمی را منتفی نمی‌دانند.

فرانسه در حالی‌که معتقد است اعتبار رژیم عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای در مساله ایران بسیار مهم‌تر از مساله عاری‌سازی کشورهای جهان از سلاح هسته‌ای است، به نوبه خود تلاش‌های بسیاری کرده تا پرونده هسته‌ای ایران در نیویورک اولویت این نشست شود؛ موضع‌گیری که از سوی اتحادیه اروپا هم تکرار شد. ولی این نگرش سرسختانه با انتقادات کنشگران طرفدار نابودی سلاح‌های هسته‌ای مواجه شده‌است.

عکس از:AFP