مسئله جالب توجه این است که این لشکر کشی ترکیه که اعتراض بسیاری از کشورها از جمله ایالات متحده واتحادیه اروپا را سبب شده با لشکر کشی ایرانی ها در طور مرزهای شرقی کردستان عراق همراه بوده است. همچنین گلوله باران توپخانه ای ترکیه ای ـ ایرانی را علیه روستاهای کرد نشین عراقی را در پی داشت مسئله ای که ترجیحا گواهی بر هماهنگی پشت پرده دو کشور برای فشار بر حزب کارگران کردستان ترکیه از یک سو و کردهای عراق از سوی دیگر دارد.

برخی از منابع در آنکار وخارج از آن این رویکرد ساختار نظامی ترکیه به سوی افزایش تنش نظامی با کردهای عراق به رغم نرمش مواضع دولتی ، نشانه بحران سیاسی می دانند که دولت ترکیه با نزدیک شدن به انتخابات زودرس پارلمانی دچار ان شده است انتخاباتی که مناقشه داغی را در مورد نحوه انتخاب رئیس جمهور جدید در اوج خود دارد. برخی دیگر از تحلیلگران این رویکرد را نشانه ای از افزایش اختلاف بین دو ساختار سیاسی ونظامی در کشور می دانند . در حالیکه گروه سوم آنرا گواهی بر قدرت بلامنازع نظامی ها در امور سیاسی کشور می یابند. با وجود این تفسیرات این مسئله همچنان جای تحلیل ها وتفسیرها دیگر و حتی مغایر را هم باقی می گذارد. یکی از این تحلیل ها و شاید مهمترین آنها این است که ایران در تشویق ساختار نظامی ترکیه و ترغیب آن برای حمله نظامی به کردستان عراق دخیل است. برخی از تحلیلگران کرد در اربیل بر این باورند که ایران با توجه به اهمیت مخلوط شدن اوراق بازی در منطقه در چارچوب رویاروی اش با ایالات متحده تمامی تلاش خود را برای پیش راندن همسایه (لائیک) خود به سوی حمله نظامی به کار بسته است.

به گفته این منابع تهران که پیش از این روابط وهم پیمانی گسترده ای با حزب کارگران کردستان داشت و در دهه های هشتاد و نود از قرن گذشته پایگاه های این حزب در کوهستان های ایران بود ، از در اختیار قرار دادن اطلاعات غیر صحیح در مورد نحوه تحرکات جنگجویان حزب در کردستان عراق یا میزان ارتباط آنها با انفجارهای که شهرهای مختلف ترکیه شاهد آن هستند ابایی ندارد. بدیهی است که نظامیان ترک آمادگی حداقل روحی دریافت چنین اطلاعاتی را دارند ومی توانند در واکنش به آن دست به حمله نظامی حساب نشده ای هم بزنند. به اعتقاد تهران حمله نظامی ترکیه به مناطق کرد نشین عراق آنهم در چارچوب شرایط فعلی عراق ، منطقه ونیز شرایط بین المللی می تواند نتایج ملموسی را در راستای منافعش به ارمغان آورد : از میان این دست آوردها می توان به :

1- این حمله می تواند ضربات قابل توجهی را به روابط استراتژیک آنکارا و واشینگتن وارد آورد ، بخصوص که واشینگتن بارها به دولت ترکیه هشدار داده است که نمی تواند حمله نظامی ترکیه را به مناطق کرد نشین عراق که بازتاب های منفی را بر عراق خواهد داشت تحمل کند.

2- این حمله می تواند شرایط بحرانی حاکم بر روابط کردهای عراق وترکیه را بحرانی تر کرده و تا آستانه درگیری مستقیم بین دو طرف بکشاند مسئله ای که تاثیر مستقیم خود را بر استقرار نسبی حاکم بر منطقه کردستان عراق بگذارد.

3- این حمله نظامی می تواند گرفتاری های نظامی و سیاسی آمریکا را در عراق تعمیق بخشیده و کانون های توجه واشینگتن را در مورد عراق با توسعه آن به بحران کردستان عراق پراکنده سازد، به اعتقاد تهران تحولی اینچنینی می تواند دامنه اعتراضات بین المللی، منطقه ای و داخل ایالات متحده را نسبت به حضور نظامی آمریکایی در عراق افزایش دهد.

4- افزایش گرهی دیگر به کلاف سردگرم روند سیاسی در بغداد و بستن راه بر سر تلا ش های صورت گرفته جهت انحلال ارتش مهدی یا خلع سلاح آن ، علاوه بر آن روند آشتی ملی هم که آمریکا به شدت به موفقیت آن دل بسته است نیز دچار کندی می شود.

به دلایل فوق بسیاری در منطقه کرد نشین عراق وجود انگشتان ایران را در پس پرده رویکرد ساختار نظامی ترکیه در لشکر کشی خود پشت مرزهای منطقه کردنشین عراق می یابند . ومعتقدند که ایران قول مساعدی برای کمک به ارتش ترکیه برای از بین بردن پایگاه های حزب کارگران کردستان ترکیه در عراق داده است. منابع کردعراقی این نظریه را که تهران عزم خود برای تنگتر کردن عرصه و انزوای سیاسی حضور آمریکایی در عراق را جزم کرده است ترجیح می دهند. به اعتقاد این منابع جریان تندرو در ایران ، این حلقه، زمانی کامل می شود که اختلافات بین واشینگتن و آنکارا به اوج خود برسد ، و این کار تنها از طریق حمله نظامی به برخی از مناطق شمال عراق قابل تحقق است. این منابع بر این باورند که تندروهای ایران علاقه بسیار زیادی به ایده گرفتار کردن آمریکا وهم پیمانانش در بیشترین حد ممکن از درگیری ها در خاور میانه دارند. در رابطه با حمله نظامی ترکیه به شمال عراق باید گفت که نه تنها دامنه درگیری ها و ناامنی ها را در منطقه توسعه می دهد بلکه سهم عمده ای در مشغول کردن آمریکا به مسایل جانبی و دور کردن این کشور از پرونده هسته ای ایران در کنار تعجیل در خروج آنها از عراق ایفا خواهد کرد. در واقع هیچ دلیل ظاهری برای وجود اختلافات عمیق بین ترکیه و ایران وجود ندارد، نه بطور اعم ونه در بعد خاص آن در رابطه با مسئله عراق نه تنها اختلافی دیده نمی شود بلکه بر عکس شاخص ها در مورد تلاش دو طرف جهت نزدیکی در نظرات خود در مورد بسیاری از موارد مشاهده می شود.

در این چارچوب آنکارا شش ماه پیش در اعلام آمادگی خود جهت وساطت بین ایالات متحده و ایران بخصوص در رابطه با پرونده همواره رو به بحران، هسته ای تهران تردیدی به خود راه نداد. همچنین آنکار مخالفت خود را با هر نوع تصمیم آمریکا در حمله به نظامی به ایران یا اعمال تحریم های اقتصادی علیه این کشور اعلام کرد. در یک نتیجه گیری نهایی ترک ها بیشتر به دنبال استقرار اوضاع در ایران و دور نگهداشتن تهران از بحران و لرزه های خطرناک هستند آنهم به چند دلیل که از آن میان می توان به چند مورد اشاره کرد. اول: رویارویی نظامی یا اعمال تحریم های بین المللی علیه تهران این کشور را دچار وضعیتی شبیه به آنچه که عراق شاهد آن است خواهد کرد، و ایران نیز دستخوش فروپاشی وضعف قدرت مرکزی خواهد شد. از دیدگاه سیاستمداران ترکیه این اقدام تنها به نفع کردها خواهد بود آنها می توانند بر میزان فشار خود علیه آنکار از طریق برگ برنده حزب کارگران بیافزایند وگام دیگری به سوی تشکیل دولت قومی مستقل خود بردارند که به خودی خود تاثیرات گسترده اضافی بر پیچیدگی های وضعیت کردها در داخل ترکیه وارد آورد.

دوم : ترک ها معتقدند که تنش ایران با ایالات متحده باعث می شود تا تهران بار دیگر روابط خود را با حزب کارگران کردستان ترکیه از سر بگیرد واز این گروه حمایت تسلیحاتی ولجستیکی علیه آنکار بنماید ، زیرا ترکیه به هر حال یکی از بزرگترین و مهمترین هم پیمانان واشینگتن در منطقه بعد از اسرائیل محسوب می شود. سوم : هرج ومرج در ایران ، در کنار هرج ومرجی که در عراق شاهد آن هستیم ، می تواند موج گسترده ای از تروریسم را در خاور میانه به وجود آورد مسئله ای که می تواند احتمال انتقال این هرج ومرج را به داخل ترکیه بخصوص که اسلام سیاسی و سازمان های افراطی آنچنان که ظاهر اوضاع ترکیه نشان می دهند دست و پا بسته ومهار شده نیستند.به همین دلایل آنکارا سعی دارد به رغم اختلاف ساختار های سیاسی دو کشور روابط طبیعی خود را با ایران حفظ کند.

اما ایرانی ها با آنکارا در این رابطه همنظر نیستند. بلکه آنها همه چیز را از منظر منافع سیاسی و معادلات رویارویی با ایالات متحده برسر پرونده هسته ای و دیگر مسایل می بینند. این نوع رویارویی نیازمند آن است که در دیوار هم پیمانی آمریکا با ترکیه شکاف ایجاد کند و این کار را از طریق برانگیختن گرایش های تندروانه علیه آنکارا ماننده حزب کارگران کردستان و کشاندن پای سازمان های نظامی به حمله ای ای نظامی علیه کردستان عراق قابل انجام است.■