عقربه های دستگاه های ردیاب مواد رادیواکتیوِ ماموران مرزی ازبک که درحال بازرسی از یک قطار حاوی کالا به مقصد ایران بودند، ناگهان به حرکت درآمد. درون یکی از واگن ها، پنهان شده در توده ای آهن مقدار غیر قابل اندازه گیری از سسیوم 137، ایزوتروپی رادیواکتیو که در پزشکی و صنعت برای ساختن ابزار اندازه گیری عمق، چگالی، رطوبت و تمامی موادی که تشعشع دارند و به صورت معمول در رادیوتراپی استفاده می شوند، وجود داشت.اما هم چنین از آن به قصد دومی که کمتر ستودنی است استفاده می شود: ساختن "بمب های کثیف"، متشکل از مقدار کمی ماده منفجره و مواد رادیو اکتیو، که می تواند دهها یا اگر در مناطق شهری منفجر شود، صدها نفر را بکشد.

قطار متوقف شده در ازبکستان که روز 29 دسامبر گذشته از قرقیزستان می آمده به سرعت به فرستنده اش برگردانده شد و روز 31 به مقصد رسید. مقامات قرقیزستان بدون این که میزان سسیوم توقیف شده را اعلام کنند تا 9 ژانویه صبر کردند تا مساله را علنی کنند. آنها تنها به گفتن آن که درجه تشعشع به قدری در اطراف واگن شدید بوده که برای وارد شدن و خالی کردن بار احتیاج به"داوطلب" داشتند، بسنده کردند.

در یک انبار آهن

المابک ایتیکیف ، وزیر موقعیت های اضطراری قرقیزستان تاکید کرد که به اندازه " یک سطل زباله هسته ای، مخلوط شده با شن، گرد و خاک و برف" از واگن بیرون آورده شده و "به سرعت در بتون مهر و موم" شده است.

مبدا این بار، شرکت ملی راه آهن قرقیز، تمیر، تایید می کند که یک محموله آهن از تاجیکستان به مقصد ایران فرستاده است که به طور دائم مقادیری فلزات غیر آهنی برای بازیافت از آسیای مرکزی وارد می کند. نماینده ای از آژانس بین المللی انرژی هسته ای، با شرط آن که گمنام بماند، عنوان می کند:"احتمالش بسیار قوی است که این قضیه بیشتر از نظر سلامتی نگرانی به همراه داشته باشد تا از لحاظ مساله گسترش سلاح های هسته ای..."

قرقیزستان که برای ارائه اطلاعات روز 17 ژانویه از سوی IAEA دعوت شده بود، هنوز حاضر به جواب گویی نشده است، همین طورهنوز توضیح نداده که چرا جریان تنها ده روز بعد از اتفاقات علنی شد و نه زودتر. آژانس تایید می کند که "ما هم چنان منتظر گزارش از سوی قرقیزستان هستیم که هنوز حاضر به کمک به ما نشده است". دیپلماتهای قرقیزستان که در IAEA در وین مشغول به کار هستند حاضر نشدند به فیگارو که با آنها تماس گرفته بود، اظهار نظری بکنند .

"یک آشغال درست و حسابی"

پیتر زیمرمن، متخصص مسائل گسترش سلاح های هسته ای در کالج کینگ لندن اظهار می کند:"این واقعه ذاتا نگران کننده است. خارج از این قضیه که به نظر نمی رسد مقامات قرقیزی تمایل به همکاری داشته باشند و این که قبل از این که وجود این مواد در قطار کشف شده باشد، قطار از سه مرز(قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان) رد شده بوده ، سسیوم 137 یک آشغال درست و حسابی است. زیمرمن ادامه می دهد که این ایزوتوپی عالی برای حملات تروریستی رادیولوژیک است، زیرا از آن اشعه های گامای بسیار قوی متصاعد می شود که در هوای آزاد با اشعه چند متری پخش می شوند و حتی می توانند در زره پوشهای سبک هم نفوذ کنند. امکان دارد که یک ابزار اندازه گیری در میان زباله ها فراموش شده باشد. این اتفاق حتی در کشورهای پیش رفته تر نیز می افتد." از زمان پایان جنگ سرد، پرونده قرقیزستان و تاجیکستان از نظر حمل و نقل مواد هسته ای و رادیو اکتیو چندان درخشان نیست.

یک فیزیکدان هسته ای روس، که او نیز نمی خواهد نامش برده شود، از این هم فراتر می رود: "تحریم های تحمیل شده بر ایران شامل سسیوم 137 نمی شود". [تهران] می تواند [به راحتی] به آن دست یابد. به راستی این به نفع دولت ایران نیست که دست به چنین عملیاتی بزند: در مورد کشف این چنین محموله ای ، عواقب اش آن قدر است که ارزشش را نداشته باشد. در عوض، نمی توان این احتمال را نادیده گرفت که گروه های تروریست به آن علاقه مند بشوند."■