با وجود کابوس خاورمیانه ای که وارد مسابقه دستیابی به سلاح های هسته ای شده، همه بر روی تحریم ها اتفاق نظر ندارند. اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، روسیه و بیشتر از آن، چین برای عکس العمل خشن نشان دادن به ایران دچار تردید هستند. در سازمان ملل، مسکو و پکن با غربی ها سه بار به تحریم های منحصرا تجاری رای مثبت داده اند. اما این شیوه ها حکومت ایران را از تصمیمش منصرف نکرد: ایرانیان قصد ندارند برنامه غنی سازی اورانیوم خود را متوقف کنند. تحریم ها فقط تا قسمتی عملی شده اند و بسیاری هم این تحریم ها را دور می زنند. به طور خلاصه متخصصانی که اوایل فوریه در اسرائیل در سمینار سالانه موسسه ی سیاست و استراتژی هرزیلیا (Herzliyaconference.org) شرکت کردند همگی هم نظر بودند که این تحریم ها به حکومت ایران "آسیبی" نرسانده اند.

برونو تِرترِه، از بنیاد تحقیقات استراتژیک توضیح می دهد که روسیه مشغول بازی ای پیچیده و دوگانه است. روسیه بزرگترین تامین کننده سلاح برای جمهوری اسلامی به شمار می رود- تجارتی به ارزش دو میلیارد دلار در سال (46 .1 میلیارد یورو)، که حساب های بانکی گروه های نظامی – صنعتی مسکو را پر می کند. همین دلیلی است برای این که روسیه نخواهد به ایران ضربه بزند.

بعضی ها در کرملین از بالارفتن یکباره قیمت نفت در صورت حمله به تاسیسات هسته ای ایران، آن قدرها هم ناراحت نخواهند شد: سوخت های فسیلی 80% صادرات روسیه را تشکیل می دهد... ولی چشم انداز یک قدرت هسته ای در ساحل دریای خزر، کرملین را نگران می کند. برنامه هسته ای ایران روز به روز بیشتر بر نگرانی روسها می افزاید. برونو ترتره می گوید: "آنها مدام برای تهران اخطارهای جدی می فرستند."

اما موضع چین مبهم نیست. پکن تاکنون در سازمان ملل متحد دنباله روی مسکو بوده است؛ چین که در میان قدرتهای بزرگ جهان تازه وارد است می خواسته نقشی "کم رنگ" بازی کند. اما این دوره به سر آمده است. رهبران حزب کمونیست چین در مقام دفاع از حکومت اسلامی و رئیس جمهورش محمود احمدی نژاد بر آمدند.

روزنامه مردم، متعلق به حزب کمونیست با لحنی انتقام جویانه و متعلق به دهه 1960، ایالات متحده را متهم می کند که برای متزلزل کردن احمدی نژاد "گّردانی از کاربران اینترنتی" را سازمان دهی کرده است . چین در مساله هسته ای مخالف تحریم است. آنها معتقدند که این شیوه ها شانس موفقیت آمیز بودن مذاکره با تهران را کم خواهد کرد- مذاکره ای که تا کنون صورت نگرفته است: یک سالی می شود که ایران پیشنهاد باراک اوباما برای مذاکره را رد می کند.

پکن ممکن است بخواهد از این پرونده برای انتقام گیری استفاده کند: ایالات متحده اخیرا تصمیم گرفت که 6.4 میلیارد دلار اسلحه "دفاعی" به تایوان (که چین آن را ایالتی جدایی طلب به حسابش می آورد) بفروشد.

سیاست خارجی چین مانند بسیاری از کشورهای دیگر، تنها بر مسائل اقتصادی و یا حتی انرژی استوار است: چینی ها بیش از همیشه به گاز و نفت احتیاج دارند. تبادلات اقتصادی میان چین و ایران پر و پیمان است: 25 میلیارد دلار در سال 2009؛ ایران 13% از واردات نفت چین را فراهم می کند... هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده، چین را متهم به سیاستی کوتاه بینانه می کند. روشی محترمانه برای گفتن آن که چین بی مسئولیت است.

خانم کلینتون می گوید چینی ها که از بزرگ ترین مصرف کنندگان سوخت های فسیلی خاورمیانه به شمار می روند، باید از همه بیشتر خواستار منطقه ای مستحکم باشند.اگر تهران به بمب دست یابد، سلاح های هسته در تمام منطقه گسترش خواهد یافت.

در این دوران یک دوگانگی کوچک وجود دارد: اسرائیل که از سوی ایران به وضوح تهدید می شود روابط خصوصا تجاری و - همین طور گفته می شود- هسته ایِ حسنه ای با چین دارد. چیزی که ایالات متحده را عصبانی می کند.

اروپا بزرگترین شریک اقتصادی ایران باقی می ماند و آلمان و ایتالیا نیز دو قطب این رابطه تجاری به حساب می آیند. باز اینجا هم مساله برای خیلی ها روشن نشده است: بسیاری از شرکت های اروپایی مخصوصا آلمانی و ایتالیایی بی تفاوت نسبت به تهدید هسته ای ایران، تحریم ها را دور زده اند.

در ماه ژانویه آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان به همتای اسرائیلی خود بنیامین نتانیاهو قول داد که برلین بر تلاش های خود خواهد افزود. رئیس جمهور ایتالیا سیلویو برلوسکونی که در ابتدای ماه فوریه از اسرائیل دیدن می کرد، قولی مشابه داده است.

امریکایی ها و اروپایی ها با توجه به بی میلی مسکو و چین به اعمال تحریمها، به تحریم های یک جانبه می اندیشند. این تحریم ها مردان سیاسی در قلب حکومت، مخصوصا روسای سپاه پاسداران و قلمروی پادشاهی صنعتی و تجاری شان را هدف قرار خواهد داد . هدف، ضربه زدن به مردم نیست که بسیاریشان هر روز نارضایتی شان از حکومتی را به نمایش می گذارند، حکومتی که مشروعیتش زیر سوال رفته است. هدف آن است که تهران برای این ماجراجویی هسته ای متحمل هزینه ی سنگینی شود. جایگزین برای تحریم ها هم می تواند یک ماجراجویی دیگر به قیمتی سرسام آور باشد.

عکس از:ASSOCIATED PRESS/Vahid salemi