عملیات ایالات متحده در عراق دیگر نه "آزادی عراق" که "فجرعراق" نام دارد. این خوشبینی بجاست؟

اینکه دولت اوباما این نام را تغییرداده نشانۀ خوبی است. بصورت نمادین بیان می کند که ایالات متحده سیاست دیگری درپیش گرفته است. از جمله مؤلفه های سیاست جدید کاستن تعداد سربازان تا آخرماه اوت است. فکر می کنم عراق با ثبات ترشده است.

می توان از صلح صحبت کرد؟

عراق هنوز خیلی از این مرحله دوراست. بعلت ادامۀ سوءقصدها وضع هنوز بسیار متشنج است. جنایتِ به لحاظ نظامی سازماندهی شده درعراق وجود دارد. اما وضع در مقایسه با سال های 2005 تا 2007 بهتر شده است. درآن دوران نمی شد آزادانه در بغداد رفت و آمد کرد. اکنون ممکن است، دست کم در روز.

آکنون دیگر آمریکا مسئول امنیت نیست. نیروهای امنیتی عراق تا چه حد کارآیی دارند؟

این نیروها قادرند در نقاط مهم کشور میزانی از امنیت را برقرار کنند که دولت را سرپا نگه می دارد. دولت عراق اوضاع را در اختیار دارد. اما ارتش و پلیس نمی توانند جلوی ترورها را بگیرند. و درعمل به کردستان عراق در شمال این کشور دسترسی ندارند.

سربازان در گذشته فقط به قبیله یا مذهب خود احساس تعهد می کردند. این موضع تغییر کرده است؟

ارتش امروز سازمانی است که مرزهای مذهبی را پشت سر گذاشته است. از سال 2006دولت شروع کرد سربازان بصره ای را مثلاً درتیکریت مستقر کند و برعکس تا جلوی وابستگی های قبیله ای را بگیرد. این سیاست تا حدی مؤفق بوده است. ارتش عراق به دولت و حکومت جدید این کشور وفادار است.

نوری المالکی که در سال 2006 به نخست وزیری رسید ضعیف محسوب می شد. اکنون مرد قوی عراق است. چه هدف هایی دارد؟

خواهد کوشید بعد از انتخابات قدرت خود را تضمین کند. به احتمال مؤفق خواهد شد. تاکنون سیاست ائتلافی ماهرانه ای داشته است. برایش مهم است اینبار هم سنی ها وغیر مذهبی ها همکاری کنند تا دولتش مشروعیت تازه ای بیابد و حکومت قادر به اجرای کار باشد. اگر قرار باشد گروه های مهم همچنان از مجلس دوربمانند – مانند سال 2005 که سنی ها انتخابات را تحریم کرده بودند – شعله گرفتن مجدد جنگ داخلی ممکن می شود.

درانتخابات محلی دریکسال پیش عمدتاً حزب های ملی گرا و غیردینی رأی آوردند. چه حزبی این باربرنده خواهد شد؟

اگر انتخابات آزاد بماند این روند ادامه پیدا خواهد کرد. حزب های غیردینی زیادی وجود دارند و نیز ائتلاف های مختلف، حتی ائتلافی هست که حزب های سنی و شیعه را درخود جای داده است. بعد از انقلاب عراق در سال 1958 این کشور بشدت غیر دینی بوده است. حکومت صدام حسین هم غیر دینی بود. براثر دهها سال تبلیغات و آموزش و پرورش ملی گرایانه هویتی غیر دینی درعراق شکل گرفت که بویژه در میان سنی ها ریشه دوانده است. این نیروها قبل ازانتخابات بازهم قوی شده اند. واکنش تاحدودی دستپاچۀ دولت برای حذف عده ای ازانتخابات به همین دلیل است. مالکی بویژه نگران است که این حزب ها درمجلس آیندۀ عراق بیش از حد قدرت پیدا کنند.

دولت بعدی عراق نیز همچنان با آیالات متحده رفتار دوستانه خواهد داشت؟

دولتی خواهد بود که با مهارت بین جبهه های مختف تعادل ایجاد خواهد کرد. درخارج با آمریکا اظهاردوستی می کند و در داخل موضع انتقادی نسبت به این کشور خواهد گرفت. مالکی بر این نوع سیاست مسلط است. می تواند با آمریکا گفتگو کند، به ایران هم می رود.

نفوذ ایران چقدر است؟

عراق هیچگاه عامل ایران نخواهد شد. تقابل عرب فارسی وجود دارد که ریشه های عمیق تاریخی دارد. ایران خود را نیروی حافظ شیعیان می بیند. و گروه های شیعه ای در عراق وجود دارد که این موضع ایران را قبول می کنند. اما گروه هایی هم وجود دارد که رد می کنند. این گروه ها به دست کمک ایران دیگر نیاز ندارند زیرا خود درقدرتند.

عراق درمورد برنامۀ هسته ای ایران چه موضعی دارد؟

هیچ کشورعربی ایران هسته ای را نمی پذیرد.عراق هم همینطور. درنهایت عراق خود را کشوری عربی می داند نه متحد نزدیک ایران. در مورد مذهب ونقش آن در همبستگی اغراق می شود. تقابل عرب فارس دراینجا بیشتر به چشم می آید. عراق دهها سال است که خود را قدرتی در جهان عرب می بیند. سلطه خواهی ایران را که با بمب اتمی تثبت هم بشود هیچ عربی بر نمی تابد.