این سخنگو بدین ترتیب گزارشی از فاینشنال تایمز را تأیید کرد که طبق آن شرکت رقیب هم یعنی ترافیگورا که مقر آن در لوتسرن سوئیس است می خواهد مناسبات بازرگانی خود را با ایران پایان دهد. شرکت گلنکور از شهرِ بار در سوئیس در سال گذشته خروجش را از بازار ایران اعلام کرده بود اما نخواست در این مورد موضع بگیرد. بدین شکل سه تحویل دهندۀ مهم بنزین به ایران به همکاری با این کشور پایان دادند.

ایران چهل در صد نیاز خود را به سوخت وارد می کند

آگاهان علت این قطع همکاری را تلاش های کنگرۀ آمریکا می دانند که می خواهد با توجه به مناقشۀ اتمی با ایران شرکت هایی را مجازات کند که به ایران فرآورده های نفتی می فروشند. ایران گرچه یکی از بزرگترین ذخائر نفت خام جهان را دارد اما ظرفیت های پالایشی کشور جوابگوی نیازها نیست. از اینرو ایران 40 درصد نیاز خود را به سوخت وارد می کند. هم سنا و هم مجلس نمایندگان جداگانه قانونی را به تصویب رسانده اند، حالا باید هر دو متن را با هم هماهنگ کنند. بنابراین واشینگتن می تواند شرکت ها را در صورت تخلف نه تنها از گرفتن سفارش های دولتی محروم کند بلکه قادر است جلوی دسترسی آنها را به بازارهای مالی این کشور بگیرد. برای نمونه در مورد گلنکور ممکن است تصمیم این شرکت برای ورود به بورس تأثیر زیادی درگرفتن تصمیم خروج از بازار ایران داشته است. کمبود سوخت در ایران در سال 2007 به تظاهرات خودجوش علیه دولت منجر شده بود.

رد تحریم سوخت

از اینرو واردات بنزین نقطۀ حساس ایران است و محدودیت ها می تواند وسیلۀ مناسبی برای بی ثباتی دولت باشد. البته ممنوعیت صادرات به ایران دیگر بعنوان بخشی از تحریم های احتمالی مورد بحث نیست. روسیه مخالف تحریم هایی است که مستقیم به مردم مربوط می شود، کشورهای اتحادیۀ اروپا هم مخالف تحریم سوخت هستند.

بنابر ارزیابی کارشناسان، ویتول و ترافیگورا و گلنکور نیمی از نیاز ایران را به سوخت تحویل این کشور می دهند؛ سازمان های منتقد ایران در آمریکا فقط سهم ویتول و ترافیگورا را حتی تا هشتاد درصد می دانند. به گزارش نشریۀ تخصصی اویل دیلی تهران تاکنون مجموع نیاز وارداتی خود را از چند شرکت محدود تأمین کرده است.

علاوه بر شرکت های یادشده بویژه می توان به شرکت فرانسوس توتال و کنسرسیوم انگلیسی بی پی و نیز رلیانس ایندوستریس از هند اشاره کرد. البته در سال 2009 شرکت های چینی سهم خود را در بازار ایران افزایش داده اند و جای خالی را پرکرده اند – از جمله شرکت دولتی چاینا نشنال پترولیوم کورپوریشن و نیز زین هوا اویل.

چین و روسیه سود می برند

شرکت های کوچکتر اماراتی نیز سوخت بیشتری تحویل می دهند بگونه ای که معلوم نیست آیا خروج شرکت ها از ایران به کمبود سوخت در کشور منجر می شود یا نه. برای شرکت هایی که اکنون به مجازات های آمریکا واکنش نشان می دهند، آنطور که یکی از کارکنان این شرکت ها می گوید، معامله با ایران "درمقایسه با دیگر فعالیت های ما ناچیزاست."

از اینرو برای این شرکت ها خطر سرشاخی با آمریکا بیشتر از ضرر از دست دادن بازار ایران است که طی دهها سال بدست آمده است. آمریکا با قانون مشابه بانک های بزرگ اروپایی را واداشت از معامله با ایران دست بردارند. این کار این انتقاد را در پی داشت که واشینگتن می کوشد قانون های این کشور را فراتر از سرزمین خود تحمیل کند.

نکتۀ انتقادی در مورد این قانون که در دست تصویب است این است که وزارت خارجۀ آمریکا می خواهد برای کشورهایی استثناء قائل شود که از تلاش های این کشور برای جلوگیری از برنامۀ اتمی ایران حمایت می کنند. ممکن است چین و روسیه هم که داد و ستد خود را با ایران حتی افزایش می دهند بتوانند ازاین استثناء سود ببرند.

عکس از: AFP